Phát hiện va chạm bằng Navisworks: quy trình họp BIM

Buổi họp phối hợp đầu tiên của một dự án nọ, bên MEP mở bảng kết quả clash ra, con số 4.187. Cả phòng im. Bên kết cấu nói ngay: "Bên anh chạy sai rồi." Mất gần hai tiếng để cả phòng nhận ra phần lớn con số đó là va chạm giả, do mô hình hai bên lệch nhau gần một mét ở trục toạ độ.

Chuyện đó không hiếm chút nào. Và nó không đến từ Clash Detective. Nó đến từ mô hình gộp.

Navisworks không dựng mô hình, và điều đó thay đổi mọi thứ

Nhiều người mua Navisworks với kỳ vọng nó giống Revit hay AutoCAD. Không phải.

Navisworks không dựng được cái gì cả. Nó đọc mô hình người khác dựng rồi cho xem, tìm, đo, đánh dấu, kiểm tra. Đó là toàn bộ công việc của nó, và làm đúng việc đó thì nó rất mạnh.

Hiểu nhầm chỗ này dẫn tới một loạt câu hỏi sai. "Sửa cái ống này ở đâu?" — Không sửa trong Navisworks. "Thêm cột vào đây thế nào?" — Mở Revit. "Sao bấm hoài không vẽ được?" — Vì nó không được thiết kế để vẽ.

Navisworks có ba bản, và rất nhiều chỗ bán không nói rõ.

Freedom miễn phí, chỉ để xem. Nếu bạn cần kiểm tra va chạm thì phải là Manage. Đây là chỗ tốn tiền oan nhiều nhất: mua Simulate về rồi mới phát hiện không có Clash Detective.

Ba loại tệp Navisworks và chỗ hay lẫn nhất

Người mới thường lẫn ba đuôi tệp này, và lẫn chỗ này thì mất dữ liệu làm việc.

.nwc là nguyên liệu. Đây là tệp mô hình được xuất ra từ Revit, AutoCAD, Civil 3D, Tekla, ArchiCAD. Nó chỉ chứa hình học và thuộc tính, không chứa lớp công việc của bạn.

.nwf là bàn làm việc. Trong này có danh sách các file .nwc đã gộp, cùng clash test, search set, viewpoint, markup, comment. Đây là tệp bạn mở ra để làm việc mỗi ngày.

.nwd là sản phẩm đóng gói. Mọi thứ trong .nwf được nhồi hết vào một tệp duy nhất. Gửi cho người không có bản vẽ gốc.

Lỗi kinh điển: xuất .nwd gửi cho nhóm phối hợp rồi tuần sau cập nhật mô hình Revit. Tệp .nwd cũ không có cách nào cập nhật, phải gộp lại từ đầu và làm lại toàn bộ clash test. Nếu công việc còn tiếp diễn, làm việc trên .nwf.

Gộp mô hình: năm phút kiểm tra sau mỗi lần Append

Đây là phần quyết định chất lượng của toàn bộ những phần sau.

Có hai đường đưa mô hình vào. Append là gộp thêm, Merge là hoà tan vào nhau. Merge gần như không bao giờ nên dùng trong phối hợp, vì nó xoá mất ranh giới giữa các bộ môn, và sau đó muốn chạy clash theo bộ môn thì không tách lại được.

Sau mỗi lần Append, chạy đúng bộ kiểm tra này. Mất năm phút, tiết kiệm cả tuần.

Dòng thứ hai và thứ ba là hai nguyên nhân của gần hết các cuộc họp vô ích.

Mô hình Revit có gốc toạ độ riêng của nó. Mô hình Tekla cũng vậy. Khi gộp, nếu không dùng chung một hệ toạ độ — trong Revit gọi là shared coordinates — thì hai mô hình nằm lệch nhau. Toà nhà của bên kết cấu nằm cách toà nhà của bên kiến trúc bốn mươi mét. Va chạm sinh ra ở khắp nơi, hoàn toàn không phải va chạm thật.

Và đây là câu phải nhớ: sửa lỗi toạ độ ở mô hình gốc, không sửa trong Navisworks. Xoay hay dịch mô hình trong Navisworks là che lỗi. Tuần sau xuất .nwc mới, mọi thứ lệch lại từ đầu.

Clash Detective: Tolerance nghĩa là gì, và vì sao 4.000 kết quả là chuyện bình thường

Mở Clash Detective, chọn hai search set, đặt Tolerance, bấm Run. Ra bảng.

Trước khi chạy, cần làm search set. Chạy clash trên toàn bộ mô hình là cách nhanh nhất để nhận về một đống rác. Bạn cần tách theo bộ môn và theo khu vực: ống nước so với kết cấu, thang máy so với sàn, ống gió so với dầm, và giới hạn lại trong một phân khu cụ thể.

Tolerance là khoảng cách tối thiểu để hai vật thể bị coi là va chạm. Đặt 0 nghĩa là chỉ bắt khi hình học giao nhau thật. Đặt 25mm nghĩa là hai vật thể cách nhau dưới 25mm vẫn bị báo.

Nhiều người mới đặt Tolerance thật nhỏ với suy nghĩ "bắt cho chính xác". Thực tế phải đặt ngược lại. Cần biết trước khoảng hở cho phép của bộ môn: ống nước và dầm cần chừa bao nhiêu để thi công được, thang máy cần bao nhiêu khe hở kỹ thuật. Chạy với Tolerance bằng chính khoảng hở đó, thì cái bắt được là cái thật sự phải xử lý.

Bốn loại Clash Test hay dùng trong hồ sơ phối hợp:

Duplicate nghe vô nghĩa nhưng lại rất đáng chạy. Rất nhiều mô hình kết cấu bị import hai lần theo hai đường khác nhau, và mọi cây cột hiện ra thành hai cây chồng khít. Kết quả clash khi đó là va chạm của một vật với chính nó.

Đọc bảng kết quả: gom nhóm trước, đếm sau

4.187 kết quả không có nghĩa là 4.187 vấn đề. Không bao giờ.

Kết quả thô cần xử lý theo thứ tự này.

Chạy Rules để loại va chạm giả. Navisworks có bộ Rules cho phép khai những cặp đối tượng được phép giao nhau. Ống xuyên qua tường là đúng thiết kế, không phải lỗi. Cột xuyên qua sàn là đúng. Đèn gắn vào trần là đúng. Khai trước một bộ rules chuẩn cho đơn vị, mỗi lần chạy test tiết kiệm được hàng trăm dòng phải đọc.

Dùng SwitchBack để về đúng chỗ trong mô hình gốc. Bấm vào một dòng kết quả, SwitchBack mở mô hình gốc và nhảy tới đúng đối tượng đang xung đột. Đây là công cụ biến một cuộc tranh luận thành một lần kiểm tra mười giây.

Gom nhóm theo vị trí. Ba mươi ống gió cùng đâm vào một dầm ở một trục là một vấn đề, không phải ba mươi. Gom nhóm lại, số việc phải xử lý tụt xuống còn vài chục, và đó mới là con số đưa vào biên bản họp.

Lọc theo mức độ. Clash Detective cho gán trạng thái và mức ưu tiên cho từng nhóm. Chỉ những nhóm ở mức cao mới vào biên bản. Phần còn lại để trạng thái mở và theo dõi ở vòng sau.

Một quy tắc làm việc rất đáng giữ: mỗi va chạm trong biên bản phải có bên chịu trách nhiệm và hạn xử lý. Không có hai thứ đó, va chạm sẽ xuất hiện lại y nguyên trong biên bản tuần sau.

Clash Detective không nhìn thấy gì

Phần này ít tài liệu nói, nhưng cần biết trước khi hứa với chủ đầu tư.

Clash Detective so hình học với hình học. Nó không đọc được ý định thiết kế.

Một đường ống chạy qua một khoảng trống để bảo trì thì không phải va chạm, nhưng nếu để Tolerance rộng thì nó báo. Ngược lại, một đường ống chạy sát trần đúng 5mm, về hình học là hợp lệ, nhưng ngoài công trường không ai lắp được. Phần mềm không biết điều đó.

Va chạm giữa ống cống và một đoạn mương thoát nước nằm ngoài phạm vi mô hình thì không bắt được, vì mương đó không có trong mô hình.

Và quan trọng nhất: mô hình sạch không có nghĩa là công trình không có vấn đề. Nó chỉ có nghĩa là hai mô hình đó không giao nhau ở những chỗ đã được kiểm. Mô hình Revit thiếu một tuyến ống thì Clash Detective không sinh ra va chạm cho tuyến ống đó. Không có lỗi để báo không đồng nghĩa với không có lỗi.

TimeLiner 4D: nối tiến độ vào mô hình

Phần này hấp dẫn trong thuyết trình và khó chịu trong thực tế.

TimeLiner nhận tiến độ từ MS Project, Primavera, hoặc từ tệp CSV. Nhiệm vụ chính là gắn task với đối tượng trong mô hình. Gắn thủ công thì chính xác nhưng tốn thời gian, nên TimeLiner có Auto-Attach theo quy tắc: mọi đối tượng có tên bắt đầu bằng chuỗi như vậy, thuộc tầng như vậy, thì gắn vào task này.

Điều kiện để Auto-Attach chạy được nằm ở mô hình gốc, không nằm ở Navisworks. Cột phải có tên theo quy ước. Tầng phải có tên thống nhất. Sàn phải có mã phân khu rõ ràng. Mô hình đặt tên tuỳ hứng thì Auto-Attach không chạy, và người ta quay lại gắn tay từng đối tượng.

Task Type trong TimeLiner có bốn loại, và chọn sai loại là đối tượng xuất hiện sai thời điểm trong phim mô phỏng. Xây dựng thì đối tượng hiện dần theo thời gian. Bị phá dỡ thì ngược lại. Phải chạy thử ở vài task rồi mới chạy cả tiến độ, vì một tiến độ ba nghìn task chạy sai thì sửa mệt hơn làm lại.

Giá trị thật của 4D không phải phim đẹp. Nó là chỗ để nhìn ra xung đột mặt bằng: hai mũi thi công cùng cần một đường vận chuyển trong cùng một tuần, hoặc một hạng mục cần cẩu trục đứng ở vị trí mà tuần trước đó đã đổ sàn. Những thứ đó nhìn trên bảng tiến độ thì không thấy.

Quantification 5D: bóc khối lượng từ mô hình

Navisworks đọc được khối lượng có sẵn trong mô hình Revit, và bóc được theo search set.

Điều phải dặn ngay: bóc khối lượng từ mô hình chỉ dùng được khi mô hình đủ mức chi tiết, và khi khối lượng trong mô hình được đặt tên đúng chuẩn. Bê tông trong mô hình Revit là thể tích hình học, không phải thể tích trừ đi thép chờ, không bao gồm hao hụt, không nằm gọn trong định mức đơn giá của bạn.

Đường đi thực dụng hơn Auto Takeoff: xây Item Catalog theo hệ mã của đơn vị trước, rồi mới gán từng nhóm đối tượng vào mã đó. Catalog dựng đúng một lần thì dùng được cho nhiều dự án. Không dựng catalog mà bóc trực tiếp thì mỗi hạng mục bóc ra là một dòng Excel không khớp với dự toán, và phải ngồi đối chiếu bằng tay.

Xuất ra Excel để đối chiếu với bảng dự toán là cách dùng thật. Và luôn nhớ: bóc từ mô hình không thay bảng dự toán. Nó là một nguồn số để đối chiếu chéo với bảng dự toán, không phải thay thế.

Vài lỗi lặp đi lặp lại ở hầu hết dự án

Không có ai làm bộ kiểm tra sau khi gộp mô hình. Bốn bộ môn gộp vào, không ai mở mặt bằng tầng 1 để nhìn xem có bộ môn nào nằm sai chỗ.

Không khai bộ Rules trước khi chạy clash. Kết quả đầu tiên luôn là vài nghìn dòng, và người ta mất tin vào công cụ ngay từ lần đầu.

Xuất báo cáo bằng cách chụp ảnh màn hình bảng kết quả. Ảnh chụp không lọc được, không gắn được trạng thái, không gửi cho người khác xử lý được. Clash Detective xuất được báo cáo HTML và báo cáo theo viewpoint, kèm hình cắt đúng vị trí. Dùng cái đó.

Đặt tên tệp không có quy ước. Sau một tháng, không ai biết tệp nào là bản mới nhất, và trong họp người ta ngồi so tên tệp thay vì xử lý va chạm.

Không ai lưu viewpoint khi phát hiện vấn đề trong lúc rà mô hình. Ba ngày sau có người hỏi "chỗ đó ở đâu", mất hai mươi phút để tìm lại.

Học Navisworks theo thứ tự nào

Đừng bắt đầu bằng TimeLiner. Cũng đừng bắt đầu bằng Quantification.

Thứ tự đi theo đúng trình tự công việc: hiểu phần mềm làm được gì và không làm được gì, đường xuất .nwc từ mô hình gốc, gộp mô hình và kiểm toạ độ đơn vị, điều hướng và viewpoint, cây đối tượng và search set, đo đạc và redline, rồi mới tới Clash Detective, TimeLiner, Quantification và đóng gói hồ sơ giao nộp.

Lý do cũng giống mọi phần mềm BIM khác. Mô hình gộp sai toạ độ thì clash chạy ra rác, và bạn không nhìn ra là rác. Mỗi bước đứng trên bước trước.

Phần khó nhất của Navisworks với người đã quen Revit không phải là giao diện. Nó là việc phải chấp nhận một giới hạn: bạn không sửa được gì ở đây. Mọi thứ phải sửa ở mô hình gốc, rồi xuất lại, rồi gộp lại, rồi chạy lại. Vòng đó chậm, và nó là vòng đúng.

Tài liệu cho người cần chỉ việc cầm tay

Có lần một bạn hỏi vì sao mô hình gộp vào lệch hẳn so với bản vẽ. Hỏi ra mới biết Revit và Tekla khai hai gốc toạ độ khác nhau, và không ai dùng shared coordinates.

Phần lớn vấn đề của Navisworks không nằm ở chỗ không biết lệnh. Nó nằm ở chỗ không biết thứ tự làm, và không biết chỗ nào phần mềm sẽ âm thầm cho ra kết quả sai.

Bộ tài liệu Hướng dẫn sử dụng Navisworks — Việt/Anh gồm 107 trang, 13 chương, viết song ngữ Việt – Anh cạnh nhau: gộp mô hình nhiều bộ môn và kiểm toạ độ, điều hướng và viewpoint, cây đối tượng và search set, đo đạc và redline, Clash Detective từ Tolerance tới rules và SwitchBack, TimeLiner mô phỏng 4D, Quantification bóc khối lượng 5D, hoạt cảnh và Scripter, đóng gói NWD có mật khẩu và hạn dùng, xử lý sự cố mô hình gộp chạy chậm, cùng bảng phím tắt đầy đủ và bảng thuật ngữ phối hợp BIM Anh – Việt.

Giá 179.000đ. Xem 5 trang đầu trước khi mua tại trang sản phẩm.

→ Xem 5 trang xem trước và đặt mua: https://globalmarket.vin/vi/product/huong-dan-navisworks

Thanh toán bằng chuyển khoản trong nước, không cần thẻ quốc tế. Nhận hàng trong 24 giờ.

Nếu bạn đang gặp chuyện mô hình gộp lệch toạ độ, hoặc có một bảng clash ba nghìn dòng chưa biết bắt đầu từ đâu, nhắn lại mình một câu. Hai chuyện đó gặp hoài, và cách xử lý thì không dài.