Lệnh tắt AutoCAD thường dùng cho người vẽ xây dựng

Buổi chiều ở văn phòng, cậu kỹ sư mới vào ngồi cạnh tôi, mắt nhìn xuống bàn phím, tay vẫn cầm chuột. Gõ chữ l, chờ một nhịp, rồi lại rê chuột lên dải lệnh bấm vào biểu tượng đường thẳng. Tôi hỏi sao không dùng luôn. Cậu bảo không biết gõ gì cho đúng.

Chuyện này gặp hoài. Lệnh tắt AutoCAD không phải mẹo vặt để khoe tay nghề. Nó là phần việc bắt buộc nếu bạn phải dựng bản vẽ cả ngày. Cùng một bản vẽ, người gõ lệnh xong trước khi người bấm biểu tượng kịp đặt tay lại lên chuột.

Bài này gom lại những lệnh thật sự dùng được, cách nhớ chúng, và những chỗ người mới hay vấp.

Lệnh tắt AutoCAD chạy khác lệnh đầy đủ ở đâu

Khi bạn gõ LINE rồi Enter, AutoCAD chạy đúng lệnh vẽ đường thẳng. Khi bạn gõ L rồi Enter, nó cũng chạy đúng lệnh đó. Chữ tắt chỉ là đường đi ngắn hơn tới cùng một lệnh, không phải một phiên bản lệnh yếu hơn.

Có ba đường để ra lệnh trong AutoCAD. Một là dải lệnh trên màn hình, hai là gõ tên lệnh, ba là gõ chữ tắt. Ba đường này tới cùng một đích.

Điều ít người để ý là danh sách chữ tắt có thể tự sửa. Trong tệp acad.pgp — mở bằng lệnh ALIASEDIT nếu bạn dùng Express Tools, hoặc sửa trực tiếp bằng Notepad — bạn gõ lại chữ tắt cho việc mình hay làm. Ví dụ tôi đổi QSAVE thành S vì hồi mới vào nghề hay quên lưu, mỗi lần gõ S là một lần lưu lại, đỡ mất bài.

Đổi chữ tắt phải cẩn thận một chỗ. S mặc định là STRETCH. Nếu bạn dựng thói quen gõ S để lưu, người ngồi máy bên cạnh gõ S sẽ kéo giãn đối tượng và bực mình. Tốt hơn hết hãy giữ bộ mặc định nếu bạn làm chung máy hoặc hay gửi bản vẽ cho người khác. Mấy cái mẹo "đổi hết lệnh tắt" trên mạng không tính tới chuyện đó.

Bộ lệnh tắt AutoCAD thường dùng nhất

Đây là nhóm lệnh bạn sẽ gõ mỗi ngày. Học hết trong một buổi là đủ, nhưng phải gõ thật thì tay mới nhớ.

Bảng này đọc một lượt rồi để đó. Việc gõ mới đưa nó vào tay.

Vài chỗ dễ lẫn. C là CIRCLE, không phải COPY — COPY là CO. D là DIMSTYLE, còn muốn ghi kích thước thì dùng DLI, DAL, DAN. Rất nhiều bạn mới gõ D rồi Enter, thấy bảng kiểu kích thước hiện ra, tưởng CAD lỗi. Không lỗi gì cả, gõ sai chữ tắt thôi.

Nhóm lệnh đáng luyện tay trước

Nếu bạn chỉ có một tuần để quen, luyện nhóm này trước. Đây là những lệnh ăn vào tốc độ dựng hình rõ nhất.

Lệnh vẽ

Người mới thường dựng tường bằng LINE. Dựng xong, muốn ghi kích thước, AutoCAD không dí được vào nét tường vì đó là ba đoạn thẳng rời. Dùng PL vẽ một mạch rồi đóng lại, bạn được một đối tượng liền, kích thước bám vào nó sạch hơn.

REC vẽ hình chữ nhật trong một nhịp. Bàn ghế, gầm tủ, ô cửa trong bản vẽ chi tiết — dùng REC nhanh hơn vẽ bốn nét LINE.

Lệnh hiệu chỉnh

TR và EX ở AutoCAD đời mới gộp thành một lệnh. Gõ TR, Enter, rồi giữ Shift để chuyển sang nối dài. Quen tay rồi thì thao tác này nhanh hơn hẳn cách tách hai lệnh riêng, nhưng nếu bạn quen đời cũ thì sẽ có lúc cắt nhầm. Tôi mất mấy buổi mới hết phản xạ cũ.

F bo tròn góc. Bo tường, bo cột, bo khung tên. Gõ F, Enter, R, Enter, gõ bán kính. Bán kính hay dùng nên lưu sẵn trong biến FILLETRAD.

O dịch song song. Vẽ tường dày 110 hoặc 220 bằng O nhanh hơn vẽ hai nét. Nhưng cẩn thận: O offset theo khoảng cách bạn gõ, nên nếu bạn đang lệch đơn vị thì cả bản vẽ lệch theo.

Lệnh lớp

LA mở bảng Layer Properties. Ở đây có mẹo ai cũng nên biết: chọn đối tượng trước rồi mới gõ LA, AutoCAD sẽ sáng sẵn lớp của đối tượng đó. Đỡ phải cuộn tìm.

Một chuyện khó chịu của AutoCAD: hệ lớp không có gì ràng buộc. Muốn đặt tên lớp theo quy ước thì phải tự đặt, tự nhớ, tự giữ. Không ai cảnh báo khi bạn tạo lớp mới tên lộn xộn. Bản vẽ vài tháng sau nhìn lại, lớp nào của ai cũng không đoán được.

Vì sao gõ lệnh nhanh hơn bấm biểu tượng

Không phải chuyện cảm giác. Đoạn đường tay phải đi ngắn hơn là chuyện thật.

Bấm biểu tượng cần mắt rời khỏi bản vẽ để tìm đúng nút. Chọn nút, mắt quay lại vị trí cũ. Mỗi lần như vậy mất một nhịp, và mỗi nhịp đó là một lần bạn đứt mạch khỏi cái đang vẽ. Với người dựng cả ngày, số nhịp cộng lại thành nửa buổi làm việc.

Gõ lệnh thì khác. Lệnh tắt nằm ở hàng phím giữa, tay trái với tới, mắt không cần rời màn hình. Cậu kỹ sư hôm đó chỉ cần đổi một thói quen, sau hai tuần đã thấy khác.

Có ngoại lệ. Lệnh hiếm dùng như ETRANSMIT, PURGE, AUDIT thì bấm biểu tượng hay mở menu cũng được, chẳng ai nhớ hết. Đừng cố học hết rồi lại quên.

Phím tắt Ctrl và F dùng kèm

Nhóm phím này chạy song song với lệnh tắt, và nhiều người bỏ sót nửa tá phím hữu ích.

F8 là phím bạn sẽ bấm nhiều nhất trong ngày, hơn cả Ctrl + S. Luyện tay trái với tới F8 mà không nhìn bàn phím, tốc độ dựng hình khác ngay.

Ba lỗi hay gặp khi dùng lệnh tắt

Gõ lệnh khi dòng lệnh đang bị thu nhỏ. Bấm Ctrl + 9 để mở lại. Không có dòng lệnh, AutoCAD nhận ký tự bạn gõ thành một thứ khác, và bạn ngồi đoán xem máy bị gì.

Gõ dấu tiếng Việt trong lúc ra lệnh. Bàn phím để Telex, gõ L cho LINE thì không sao, nhưng những lệnh bắt nhập chữ như DT, MT sẽ ăn theo bộ gõ và ra ký tự lạ. Tắt bộ gõ khi dựng hình, bật lại khi gõ chữ trong bản vẽ. Đây là chỗ gây lỗi nhiều nhất khi làm bản vẽ tiếng Việt.

Tưởng chữ tắt nào cũng cố định. Người khác đã đổi acad.pgp trên máy họ, hoặc bản cài của bạn có bộ chữ tắt riêng. Bấm F1 tra lệnh gốc, rồi vào ALIASEDIT xem lại danh sách. Đừng ngồi đoán.

Bốn mẹo dựng hình đỡ tốn công

Giữ F3 bật nhưng cấu hình lại điểm bắt. Mặc định AutoCAD bắt khá nhiều thứ. Vào OSNAP bật Endpoint, Midpoint, Center, Intersection, Perpendicular, tắt Node và Quadrant nếu bạn không cần. Ít điểm bắt hơn thì ít nhảy nhầm hơn.

Dùng QSELECT khi bản vẽ đã rối. Chọn tất cả đường nét cùng một lớp, cùng một màu, rồi đổi thuộc tính một lượt. Xoá hàng trăm đối tượng bằng tay là việc không ai nên làm.

Tạo khối cho những thứ lặp đi lặp lại. Cửa đi, cửa sổ, ký hiệu trục, ký hiệu mặt cắt. Dựng một lần, chèn I nhiều lần. Muốn sửa, BEDIT một lần là mọi chỗ chèn đổi theo. Đây là lợi ích lớn nhất của khối, và nhiều người biết khối mà không biết sửa khối.

Lưu thường xuyên. QSAVE không phải lệnh để học, nhưng là thứ cứu bạn. AutoCAD có tự lưu, nhưng chu kỳ tự lưu dài, máy treo đúng lúc bạn vừa dựng xong mặt bằng là mất cả buổi chiều. Ctrl + S sau mỗi mảng việc lớn. Không cần nghĩ nhiều.

Vài chỗ nhớ nhầm chữ tắt

OS là truy bắt điểm chứ không phải OPTIONS. Mở bảng cấu hình phải dùng OP. Người mới gõ OS rồi mong bảng Options hiện ra, gặp bảng Object Snap, lại tưởng mình đang ở đâu đó không đúng.

ML là MLINE — vẽ đường nhiều nét, không phải lệnh dựng khối ảo. Đừng lẫn với M là MOVE.

AR là ARRAY ở AutoCAD cũ. Bản mới chia thành ARRAYRECT, ARRAYPOLAR, ARRAYPATH. Gõ AR rồi Enter sẽ ra màn hình chọn kiểu. Cứ chọn hiển thị, nhanh hơn ngồi đoán.

MA là MATCHPROP, lệnh copy thuộc tính từ đối tượng này sang đối tượng khác. Lệnh này hữu ích khi nhận bản vẽ từ đơn vị khác gửi tới — họ dùng lớp chuẩn của họ, bạn cần kéo về chuẩn của mình. Chọn nguồn, chọn đích, xong.

Những thứ AutoCAD không có

Đừng mất thì giờ tìm lệnh tắt mà bản thân lệnh đó không tồn tại.

AutoCAD không tự quản lý phiên bản bản vẽ. Muốn biết hôm qua ai sửa gì thì phải để người sửa ghi lại, hoặc dùng phần mềm quản lý riêng. Không có nút "xem lịch sử sửa đổi" như trong phần mềm văn phòng.

AutoCAD cũng không sửa một khối đã chèn theo cách bạn muốn nếu khối đó được tạo từ bản vẽ khác và đặt tên trùng với khối trong bản vẽ đang mở. Gặp tình huống này phải dùng XREF hoặc đổi tên khối trước khi chèn. Không có cảnh báo rõ ràng, chỉ thấy kết quả sai.

Và bản student, bản dùng thử vẫn in dấu hiệu loại giấy phép lên bản vẽ và lên tệp in. Dùng để học thì tốt, dùng để gửi hồ sơ thì người nhận sẽ biết.

Ba tình huống gỡ rối nhanh

Buổi bàn giao hồ sơ, gặp một trong ba cảnh này thì làm theo thứ tự dưới đây.

Trường hợp 1 — nét đứt trong bản vẽ nhưng in ra lại liền. Thường do tỷ lệ nét với tỷ lệ bản vẽ chưa khớp. Kiểm lại LTSCALE, kiểm biến PSLTSCALE, và xem lớp đó có bật kiểu nét đúng chưa. Khoá lại bằng cách in thử một tờ và soi nét đứt bằng mắt.

Trường hợp 2 — số đo ghi kích thước sai so với hình vẽ. Kích thước liên kết với đối tượng; kéo giãn đối tượng thì số đi theo, nhưng nếu bạn dùng MOVE cho phần hình mà không cho phần kích thước, hai bên sẽ lệch. Bật F3 rồi ghi lại nhóm kích thước. Đừng sửa chữ số bằng cách gõ đè — lần sau mở file sẽ lộ.

Trường hợp 3 — mở máy đồng nghiệp thấy chữ hiện thành ô vuông. Máy đó thiếu font bạn dùng. Không có chữ sẽ hiện đúng, chỉ có chữ bị thay thế. Trước khi gửi bản vẽ ra ngoài, dùng ETRANSMIT đóng gói kèm font và ảnh tham chiếu. Việc này mất ba phút, đỡ hơn ngồi gửi lại file cho người ta năm lần.

Một buổi luyện lệnh tắt mà đủ dùng

Cách học nhanh nhất không phải đọc bảng. Lấy một bản vẽ cũ của mình ra, tắt dải lệnh đi bằng Ctrl + 0, rồi dựng lại một phần nhỏ trong đó chỉ bằng bàn phím. Ban đầu chậm. Sau khoảng hai tiếng, tay sẽ tự tìm tới hàng phím giữa mà không cần nghĩ.

Danh sách dài nhất trên mạng cũng không thay được buổi luyện đó.

Tài liệu Hướng dẫn sử dụng AutoCAD — Việt/Anh dày 129 trang, đi theo đúng trình tự công việc: thiết lập bản vẽ, dựng hình 1:1, khối và tham chiếu ngoài, ghi kích thước, rồi bố trí tờ in và in. Phần phụ lục có bảng phím tắt lệnh đầy đủ, danh sách phím Ctrl, và các biến hệ thống xếp theo nhóm để tra nhanh khi cần. Có cả phần về lớp 0 và lớp Defpoints, nét đứt hiện thành nét liền khi in, và cách truy một số đo sai — những thứ mà bảng lệnh tắt trên mạng không nói tới.

Xem 5 trang đầu của tài liệu tại Hướng dẫn sử dụng AutoCAD — Việt/Anh. Giá 139.000đ, thanh toán bằng chuyển khoản trong nước, nhận hàng trong 24h qua email.