Tài liệu Excel đầy đủ, viết cho công việc xây dựng chứ không phải cho bảng tính nói chung: bảng khối lượng, dự toán, tiến độ, nhật ký vật tư, bảng chấm công, báo cáo khối lượng hoàn thành. Tài liệu nói thẳng tiền đề: người làm xây dựng dùng Excel nhiều giờ hơn dùng phần mềm chuyên ngành, nhưng thường chỉ dùng chừng một phần mười khả năng của nó.

Các chương đầu nói tài liệu viết cho ai, giải thích các phiên bản và khác biệt quan trọng nhất trong thực tế (XLOOKUP, FILTER, SORT và UNIQUE chỉ có ở bản thuê bao, nên công thức viết trên máy dùng bản thuê bao sẽ báo lỗi #NAME? khi mở trên bản mua đứt đời cũ), đi vào các định dạng tệp kể cả những gì .csv không giữ được, và nêu các giới hạn của Excel — trong đó có giới hạn mười lăm chữ số có nghĩa âm thầm cắt đuôi mã hiệu công việc dài. Tiếp đó là cài đặt và thiết lập ban đầu, cùng những thiết lập nên đổi ngay: tự lưu, dấu phân cách khớp quy ước hồ sơ, số sheet khi tạo tệp mới, phông chữ của đơn vị, và chế độ tính tự động — vì tệp nhận từ người khác có thể đang ở chế độ tính thủ công, và chế độ này đi theo tệp chứ không theo máy.

Nhập liệu đúng cách gồm cách Excel hiểu dữ liệu nhập vào, kể cả phép thử bằng thanh trạng thái để phân biệt số thật với chữ trông như số; cách nhập ngày tháng không bị sai thứ tự khi hồ sơ đi qua nhiều máy có quy ước vùng khác nhau; các phím nhập liệu nhanh; và cách dán bằng Paste Special — trong đó có lý do nên dán đè bằng Values trước khi gửi bảng khối lượng ra ngoài, để cắt liên kết tới các tệp nguồn mà người nhận không có.

Tổ chức một bảng tính công trình được coi là phần nền tảng: tách dữ liệu ra khỏi trình bày, bảng phẳng — cấu trúc bắt buộc để tổng hợp được, chuyển vùng dữ liệu thành bảng bằng Ctrl+T để công thức tự mở rộng và tham chiếu đọc hiểu ngay, cùng cách cố định tiêu đề và chia màn hình. Chương này nói rõ: bảng khối lượng trình bày theo lối truyền thống — dòng tiêu đề hạng mục in đậm xen giữa, ô hợp nhất, dòng trống ngăn cách — không lọc được, không tổng hợp được, không vẽ biểu đồ được; giữ lối đó ở sheet in và để dữ liệu phẳng ở sheet riêng.

Công thức và tham chiếu ô gồm thứ tự ưu tiên toán tử cùng lỗi kinh điển trong dự toán là cộng hệ số rồi mới nhân, chuyện gì được tính lại khi một ô thay đổi, tham chiếu tuyệt đối và phím F4, liên kết giữa các sheet và các file, đặt tên vùng, tham chiếu có cấu trúc trong bảng, các lỗi công thức thường gặp và cách sửa, cùng cách dò lỗi bằng Trace Precedents và Evaluate Formula.

Các hàm dùng trong công việc xây dựng gồm SUMIFS và SUMPRODUCT trong bảng dự toán, COUNTIFS và SUBTOTAL để đếm đầu việc và cộng khi lọc, làm tròn khối lượng và làm tròn tiền, IF và IFERROR trong bảng khối lượng, VLOOKUP và INDEX MATCH, XLOOKUP cùng mảng động chỉ có trên Microsoft 365, và các hàm văn bản, ngày tháng và tài chính hay gặp trong hồ sơ thi công.

Định dạng, kiểm soát nhập liệu và bảo vệ gồm định dạng số và định dạng tuỳ chỉnh, trình bày bảng khối lượng với hợp nhất ô cùng xuống dòng và đường viền, định dạng có điều kiện theo ngưỡng, danh sách xổ xuống bằng Data Validation, khoá ô và bảo vệ sheet, và chia sẻ file cho nhiều người cùng sửa. Sắp xếp, lọc và tổng hợp gồm chuẩn bị bảng dữ liệu để lọc và tổng hợp, sắp xếp nhiều cấp, AutoFilter và Advanced Filter, xoá dữ liệu trùng lặp và tách cột, dùng Subtotal để cộng khối lượng theo hạng mục, nhóm dòng và cột, và Consolidate để gộp số liệu từ nhiều sheet.

PivotTable và Power Query gồm cách tạo bảng xoay để tổng hợp khối lượng, nhóm dữ liệu theo tháng và quý, dùng Slicer và Timeline để lọc, thêm Calculated Field, làm mới khi dữ liệu nguồn thay đổi, ứng dụng bảng xoay vào quản lý khối lượng và vật tư công trường, và dùng Power Query gộp nhiều file báo cáo thành một bảng.

Biểu đồ và báo cáo gồm cách chọn loại biểu đồ cho số liệu xây dựng, các thành phần của biểu đồ và cách chỉnh, cách vẽ biểu đồ Gantt tiến độ thi công trong Excel, cách vẽ đường cong chữ S, biểu đồ kết hợp cột và đường hai trục, thiết lập trang in cho bảng khối lượng nhiều trang, và cách lập báo cáo một trang cho lãnh đạo.

Các mẫu bảng dùng được ngay đưa ra bảy mẫu hoàn chỉnh: bảng khối lượng có tính toán kích thước, bảng dự toán tra đơn giá bằng VLOOKUP, bảng theo dõi khối lượng thực hiện so với hợp đồng, bảng tiến độ thi công theo tuần, sổ nhật ký vật tư nhập xuất tồn, bảng chấm công và tính lương khoán theo khối lượng, và bảng theo dõi hồ sơ trình duyệt của nhà thầu. Chương cuối nói về lỗi, tối ưu và bàn giao: các lỗi công thức thường gặp, những kết quả sai mà Excel không báo lỗi, quy trình soát bảng tính trước khi giao, tệp nặng và chạy chậm cùng nguyên nhân và cách xử lý, khoá ô công thức và bảo vệ sheet, in và xuất PDF hồ sơ trình duyệt, và quy ước đặt tên tệp cùng sao lưu phiên bản.

Phụ lục gồm bảng phím tắt di chuyển và chọn vùng, nhập liệu và định dạng, công thức và kiểm tra, bảng cùng dữ liệu và tệp, và bảng tra hàm Excel theo công việc xây dựng — hàm cộng và đếm, làm tròn và thống kê, logic và bẫy lỗi, tra cứu và tham chiếu, xử lý văn bản, ngày tháng và tài chính.

Viết song ngữ Việt – Anh cạnh nhau, để bạn đọc hiểu bằng tiếng Việt mà vẫn khớp đúng tên hàm và nhãn giao diện tiếng Anh mà Excel in ra trên màn hình. Phiên bản 1.0, tháng 9/2026.