Học Phát triển hệ thống TMĐT: bắt đầu từ một dự án

Môn Phát triển hệ thống thương mại điện tử có một điểm khó chịu. Giáo trình thường dạy bạn mọi thứ cùng lúc: nào là mô hình kinh doanh, nào là kiến trúc ba tầng, nào là thanh toán điện tử, nào là bảo mật. Rồi cuối kỳ bạn phải làm một đề tài hoàn chỉnh. Giữa hai chỗ đó là một khoảng trống.

Người học hay mắc ở đúng khoảng trống ấy. Biết khái niệm nhưng không biết bắt đầu từ đâu khi mở máy tính lên.

Cách học hiệu quả nhất cho môn này nghe hơi ngược đời: chọn dự án trước, học lý thuyết sau. Một website bán hàng đủ nhỏ để nhìn thấy hết, đủ lớn để chứa gần như mọi chương của môn học.

Vì sao phải học bằng một dự án xuyên suốt

Giả sử bạn học rời từng chương. Chương thanh toán thì nói về cổng thanh toán. Chương bảo mật thì nói về HTTPS, mã hóa, xác thực. Chương phân tích thiết kế thì có biểu đồ use case.

Đến lúc làm đề tài, bạn đứng trước một câu hỏi không có chương nào trả lời: cái cổng thanh toán kia cắm vào chỗ nào trong biểu đồ của chương trước?

Học theo dự án buộc bạn trả lời câu đó ngay từ buổi thứ ba. Và đó mới là điều nhà tuyển dụng hỏi bạn sau này.

Ba mức độ hiểu một hệ thống TMĐT

Mục tiêu của một đề cương ôn tập tốt là đẩy bạn từ mức 1 lên mức 3, không dừng ở mức 2.

Bản đồ chương và việc bạn làm ở mỗi chương

Đây là phần nhiều người học ngược. Người ta học chương nào chép chương đó rồi ghép lại cuối kỳ, nên đồ án bị chắp vá. Làm theo dự án thì mỗi chương bồi thêm một mảnh vào cùng một sản phẩm.

Nhìn cột phải thì thấy: hầu hết việc đều làm được trên giấy trước khi động đến code. Đó là lý do môn này phù hợp để ôn thi và làm đồ án song song.

Điểm khó thật của môn này

Nói thẳng mấy chỗ mà giáo trình hay lướt qua.

Thứ nhất, thanh toán điện tử khó hơn vẻ ngoài. Giáo trình vẽ một mũi tên từ "khách" sang "cổng thanh toán" rồi sang "ngân hàng". Thực tế khi khách bấm nút, cái mũi tên đó có ít nhất bốn trạng thái: chờ, thành công, thất bại, và treo. Trạng thái treo là chỗ hay mất điểm trong đồ án, vì không ai xử lý.

Thứ hai, bảo mật không phải một chương, nó là thuộc tính của cả hệ thống. Học chương bảo mật xong, bạn vẫn chưa biết đặt xác thực ở đâu trong luồng đặt hàng.

Thứ ba, phần hạ tầng thường lỗi thời. Sách mô tả máy chủ riêng, kiến trúc đơn khối, trong khi đề tài sinh viên có thể làm bằng dịch vụ đám mây rẻ hơn nhiều. Đọc để hiểu khái niệm, đừng bê nguyên vào đồ án.

Ở đây không có cách nào tránh được cả ba. Cách duy nhất là vẽ ra và tự hỏi mỗi chỗ "nếu cái này hỏng thì sao".

Ví dụ: một lần xử lý đơn hàng bị treo

Đây là tình huống mình gặp khi làm thử một luồng đặt hàng.

Khách bấm thanh toán, cổng trả về sau 9 giây. Hệ thống chờ 10 giây thì báo lỗi. Nhưng giao dịch bên ngân hàng đã trừ tiền. Trong cơ sở dữ liệu, đơn ở trạng thái "chờ thanh toán". Khách nhắn hỏi vì sao mất tiền mà không có hàng.

Cách sửa không nằm ở chỗ timeout. Nó nằm ở chỗ thiếu một trạng thái "đang xác minh" và thiếu một việc chạy nền đối chiếu giao dịch với ngân hàng mỗi vài phút.

Bài học: mọi chỗ có giao dịch với bên ngoài đều phải có đường lui. Trong đề cương, phần này nằm ở chương thanh toán và chương vận hành, và nó chỉ hiện ra khi bạn thật sự vẽ luồng.

Cách ôn để nhớ được lâu

Đừng đọc lại. Đọc lại tạo cảm giác quen, không phải trí nhớ.

Một cách dùng được: mỗi chương, gấp sách lại và vẽ từ trí nhớ. Vẽ sai thì mở ra xem, đánh dấu chỗ sai vào một tờ giấy riêng. Đến cuối kỳ, bạn không ôn lại sách, bạn ôn lại tờ giấy chỗ sai của mình. Tờ đó thường ngắn hơn sách rất nhiều.

Với môn TMĐT, phần vẽ nên là sơ đồ chứ không phải chữ. Sơ đồ kiến trúc, sơ đồ luồng đặt hàng, sơ đồ bảng dữ liệu. Ba thứ đó mà vẽ được từ trí nhớ là bạn đã qua mức 2.

Bộ câu hỏi tự kiểm trước khi thi

Trả lời được mấy câu này thì phần lý thuyết đã tạm ổn.

• Hệ thống của bạn có mấy lớp, lớp nào nói chuyện với lớp nào?
• Khách hủy đơn sau khi đã trả tiền — chuyện gì xảy ra?
• Dữ liệu khách bị lộ ở điểm nào là dễ nhất?
• Vì sao không để giá tiền là kiểu số thực trong cơ sở dữ liệu?
• Một đơn hàng đi qua mấy trạng thái, kể tên?

Câu cuối hay bị bỏ sót nhất. Rất nhiều đồ án chỉ có "chờ" và "xong", thiếu hết phần ở giữa.

Đề cương này có gì

Tài liệu Đề cương ôn tập Phát triển hệ thống thương mại điện tử dài 363 trang, song ngữ Việt - Anh, và điều đáng nói là nó được xây quanh một dự án website bán hàng chạy xuyên suốt các chương, chứ không phải mỗi chương một ví dụ rời.

Trong đó có: bài tập vận dụng kèm lời giải, tự luận có dàn ý, đáp án trắc nghiệm, và các đoạn mã minh họa đã chạy thật kèm kết quả. Giá 189.000đ.

Vài hạn chế để bạn cân nhắc trước khi mua: đây là đề cương ôn tập, không thay thế giáo trình chính khóa của trường bạn; mã minh họa viết để học, chưa phải chuẩn sản phẩm thương mại; phần hạ tầng cập nhật đến thời điểm biên soạn, dịch vụ đám mây thay đổi khá nhanh.

Nếu bạn cần phần thanh toán và bảo mật cho đề tài cuối kỳ, hai chương đó là chỗ nên đọc kỹ nhất.

Mua và nhận tài liệu

• Xem trước 5 trang mẫu ngay trên trang sản phẩm, đủ để biết cách trình bày và mức chi tiết trước khi quyết định.
• Thanh toán bằng chuyển khoản trong nước, không cần thẻ quốc tế.
• Nhận hàng trong 24h qua email sau khi chuyển khoản.

Xem 5 trang mẫu và đặt tài liệu tại: https://globalmarket.vin/product/de-cuong-phat-trien-he-thong-tmdt

Nếu bạn còn đang chọn đề tài, cứ mua cuốn này rồi chọn theo bản đồ chương ở trên. Chọn dự án trước, học sau.