Học Triết học Mác – Lênin: bỏ ba thứ này ra khỏi đầu trước

Môn Triết học Mác – Lênin có một đặc điểm mà ít môn nào có: sinh viên vào học với tâm thế đã thua trước khi mở vở. Nghe tên đã thấy nặng, thấy trừu tượng, thấy "chắc mình không hiểu nổi". Và rồi đúng như dự đoán, không hiểu nổi thật.

Nguyên nhân hiếm khi là năng lực. Mình từng ngồi kèm mấy đứa em họ cùng lúc học hai trường khác nhau. Đứa học Kinh tế Quốc dân, đứa học một trường kỹ thuật. Cả hai đều nói cùng một câu: thầy đọc slide, slide chép nguyên giáo trình, giáo trình viết bằng thứ tiếng Việt mà đọc ra không hình dung được gì.

Vấn đề nằm ở chỗ khác. Ba thứ dưới đây là những thứ cần bỏ ra khỏi đầu trước khi bắt đầu học, đơn giản vì nó chiếm chỗ mà không giúp gì.

Bỏ cách đọc từng chương theo thứ tự sách

Giáo trình Triết học Mác – Lênin hầu hết sắp theo ba chương: chương một nói triết học là gì và sự ra đời của triết học Mác, chương hai nói chủ nghĩa duy vật biện chứng, chương ba nói chủ nghĩa duy vật lịch sử.

Đọc theo đúng thứ tự đó thì đến giữa chương hai là đuối. Vì chương hai là chương dài nhất, nhiều cặp phạm trù nhất, kéo mấy chục trang. Nặng nhất lại nằm ở giữa đường.

Cách mình hay chỉ: đọc chương một trước để nắm bản đồ, rồi nhảy thẳng xuống phần quy luật ở chương hai, xong quay lại đọc phần cặp phạm trù sau. Lý do là mấy quy luật kia dùng đi dùng lại nhiều lần về sau, còn phần cặp phạm trù chỉ cần nắm ý chính khi làm tự luận.

Một em học lại lần hai kể: lần đầu đọc tuần tự, đến chương hai bỏ dở. Lần hai đọc kiểu bỏ cóc, hết bốn buổi tối là xong phần khung. Không phải em đó thông minh hơn người, chỉ là đổi đường đi.

Bỏ việc chép định nghĩa nguyên câu

Chép định nghĩa vào vở rồi học thuộc là bản năng gần như toàn bộ sinh viên làm. Nó có vẻ an toàn: bài thi hỏi định nghĩa thì chắc chắn có chữ để viết.

Nhưng định nghĩa triết học viết theo kiểu dồn ý, một câu có thể chứa bốn mệnh đề. "Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh, và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác." Chép vào vở thì dễ. Vào phòng thi mà viết lệch một vế thì câu đó vô nghĩa.

Cách chắc ăn hơn: mỗi định nghĩa gạch ra thành các vế rời, ghi lại thành mấy chấm. Rồi tự trả lời câu hỏi: nếu bỏ vế này đi thì định nghĩa mất cái gì. Làm được câu hỏi đó tức là đã hiểu, chứ không phải đã thuộc.

Bỏ suy nghĩ "môn này không có bài tập"

Nhiều người học Triết theo kiểu văn học. Đọc, cảm, viết dài. Đến khi gặp đề phân tích một câu nói hoặc liên hệ một hiện tượng thực tế thì lúng túng, vì không biết lấy gì làm điểm tựa.

Thực ra môn này có cấu trúc bài làm khá rõ. Đề tự luận thường đi theo ba nhịp: nêu vấn đề bằng một cặp phạm trù hay quy luật, giải thích nội dung, rồi soi vào hiện tượng cụ thể. Ba nhịp đó là bài tập, không phải cảm hứng.

Ví dụ đề mình thấy ra khá nhiều ở các trường:

Trong những năm gần đây, một số doanh nghiệp trong nước đẩy mạnh tự động hóa và cắt giảm nhân công, đồng thời tăng đầu tư vào dữ liệu và phần mềm. Bằng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, anh chị phân tích hiện tượng trên.

Đề này không cần thuộc lòng gì nhiều. Cần biết lực lượng sản xuất là gì, quan hệ sản xuất gồm ba mặt nào, và vì sao khi lực lượng sản xuất đổi thì quan hệ sản xuất phải đổi theo. Ba thứ đó nằm gọn trong một mục nhỏ của chương ba.

Ba chương, mỗi chương cần lấy đúng một thứ

Cách học có cấu trúc: xác định mỗi chương mình cần lấy cái gì, không phải đọc đều.

Chương một gần như lúc nào cũng có câu ngắn trong đề. Chương hai chiếm trọng số tự luận lớn nhất. Chương ba ít câu nhưng câu nào cũng nặng điểm, và hay ghép với kiến thức kinh tế nên dễ mất điểm nếu nói chung chung.

Chỗ hay bị nhầm giữa các cặp phạm trù

Đây là phần mình thấy mất điểm vô duyên nhất. Sáu cặp phạm trù, nghe tổng cộng mười hai khái niệm, nhưng chỉ cần dính hai cặp vào nhau là bài sai hướng.

Dễ nhầm nhất là cái riêng và cái đơn nhất, sự đa dạng nằm ở đâu. Cũng dễ nhầm cặp nguyên nhân – kết quả với cặp bản chất – hiện tượng, vì cả hai đều dùng khi nói về trật tự. Trong khi một cặp nói cái này sinh ra cái kia, cặp kia nói cái nhìn thấy được với cái bên dưới.

Cách xử lý nhanh: mỗi cặp viết một câu ví dụ bằng chuyện thật trong đời. Ví dụ cặp tất nhiên – ngẫu nhiên thì lấy chuyện trúng tuyển đại học: học đủ sức là yếu tố tất nhiên, còn năm đó điểm chuẩn hạ là ngẫu nhiên. Có ví dụ riêng thì khi làm bài đỡ phải nhớ máy móc.

Học một tuần trước thi thì được gì

Tuần cuối cùng không phải lúc đọc lại cả cuốn. Lịch mình hay đưa cho người còn bảy ngày:

Ngày đầu làm một đề tự luận, mở sách, tốn bao lâu cũng được. Mục đích là biết mình đang ở đâu. Hai ngày sau đó học chương hai cho kỹ, vì đây là chỗ ăn điểm. Ngày thứ tư và thứ năm làm hai đề có bấm giờ, viết tay. Ngày thứ sáu đọc lại chương một và ba, phần chưa đụng tới. Ngày cuối đọc dàn ý tự luận, không đọc thêm nội dung mới.

Cách này không biến một tuần thành một học kỳ. Nó chỉ đảm bảo phần học được thì lấy điểm, phần không kịp thì biết mình bỏ gì.

Một tài liệu mình đang dùng để đối chiếu

Có một đề cương Triết học Mác – Lênin song ngữ Việt – Anh, 231 trang, đang bán trên globalmarket.vin. Cấu trúc của nó khớp với cách chia ở trên: ba chương, ba phụ lục.

Nội dung gồm triết học là gì và sự ra đời của triết học Mác, chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử. Kèm câu hỏi tự luận có dàn ý trả lời, trắc nghiệm có đáp án đầy đủ, và bảng thuật ngữ Việt – Anh.

Ví dụ cụ thể nằm trong tài liệu này: phần vấn đề cơ bản của triết học được trình bày theo cách Ăngghen đặt vấn đề trong tác phẩm về Phoiơbắc, tách thành hai mặt rõ ràng. Cách tách đó giúp khi vào thi bạn biết phải trả lời mặt nào trước. Tài liệu cũng chỉ ra lỗi hay gặp là nhầm bất khả tri luận với hoài nghi luận, thứ mà giáo trình ít khi cảnh báo.

Mình thích phần phụ lục tác phẩm kinh điển cần nhớ có kèm năm ra đời. Đề tự luận hay có câu dạng "quan điểm của Mác – Ăngghen trong tác phẩm nào", mà nhớ tác phẩm thì dễ nhầm năm.

Nói thẳng chỗ chưa ổn. Đây là đề cương để ôn, không thay được giáo trình mà giảng viên đang dạy. 231 trang không chứa hết mọi ví dụ giảng viên nêu trên lớp. Cách diễn giải ở từng trường có khác nhau, có nơi nhấn mạnh liên hệ thực tế nhiều hơn. Tài liệu cũng không giải bài tập hộ bạn, chỉ đưa dàn ý và cách đi.

Giá 169.000đ. Thanh toán bằng chuyển khoản trong nước. Nhận file trong 24 giờ.

Xem trước 5 trang đầu trước khi quyết định. Xem đã rồi hẵng mua:

https://globalmarket.vin/product/de-cuong-triet-mac-lenin

Vài câu hỏi hay gặp

Đề cương này dùng cho môn nào? Triết học Mác – Lênin ở bậc đại học, phần lớn các trường có môn này cho sinh viên không chuyên lý luận chính trị. Phần khung và dàn ý dùng được kể cả khi trường bạn dạy theo giáo trình khác.

Cần in ra không? Nhiều bạn in phần dàn ý tự luận và bảng thuật ngữ, còn phần lý thuyết đọc trên máy. Tùy cách học của bạn.

Bao lâu nhận được file? Trong 24 giờ sau khi chuyển khoản. Cần gấp thì nhắn trước để kiểm tra.

Tài liệu có bài tập không? Có. Mỗi chương có câu hỏi tự luận kèm dàn ý trả lời và trắc nghiệm có đáp án.