Tài chính doanh nghiệp: bốn nhóm công thức phải nắm

Môn Tài chính doanh nghiệp không khó ở chỗ hiểu. Khó ở chỗ đề thi cho một mớ số liệu rồi bắt bạn chọn đúng công thức trong ba phút. Giá trị thời gian của tiền, định giá trái phiếu, chi phí sử dụng vốn, thẩm định dự án. Bốn nhóm đó chiếm gần hết điểm tính toán của học phần. Nắm chắc chúng trước, phần lý thuyết còn lại sẽ tự dính vào.

Đề thi hay ra cái gì

Điểm qua đề của mấy trường khối kinh tế, cấu trúc thường giống nhau:

• Trắc nghiệm 2–3 điểm, hỏi khái niệm và nhận diện công thức.
• Bài tập tính toán 5–6 điểm, chia làm hai đến ba ý nhỏ.
• Tự luận hoặc câu hỏi tình huống 2 điểm, hỏi về chính sách cổ tức, cơ cấu vốn, hoặc một quyết định đầu tư cụ thể.

Điều đáng chú ý là các ý bài tập hay xâu chuỗi. Hỏi chi phí vốn ở ý a, rồi lấy kết quả đó làm suất chiết khấu cho NPV ở ý b. Sai một chỗ là mất cả cụm. Nên bạn khó có thể học kiểu tủ từng dạng riêng lẻ.

Bốn nhóm công thức phải làm được

Nhóm 1 — Giá trị thời gian của tiền

Đây là nền của mọi thứ phía sau. Có ba chỉ tiêu bạn phải bấm máy không do dự: hệ số tích lũy, hệ số hiện tại hóa, và hệ số của dòng tiền đều.

Sai nhiều nhất ở chỗ này: đề cho lãi suất danh nghĩa 12%/năm, ghép lãi theo tháng. Bạn phải đổi r thành 1%/tháng và n thành số tháng. Đổi thiếu bước đó là cả bài tính sai, mà lại rất dễ xảy ra khi đang vội.

Nhóm 2 — Định giá trái phiếu và cổ phiếu

Trái phiếu thì giá bằng hiện giá của hai dòng tiền: lãi coupon theo kỳ và mệnh giá hoàn trả cuối kỳ. Cổ phiếu thì tùy giả định tăng trưởng.

Trường hợp cổ tức tăng đều, bạn dùng Gordon. Điều kiện áp dụng là r phải lớn hơn g. Đề thi rất hay đưa một câu mà g lớn hơn r đúng ở phương án nhiễu, chỉ để xem bạn có để ý không.

Trường hợp cổ tức không đổi, công thức gọn lại còn chia trực tiếp. Trường hợp cổ tức tăng không đều, bạn phải chiết khấu từng đoạn rồi mới đến đoạn tăng đều. Ví dụ: cổ tức năm 1 và 2 tăng 15%, từ năm 3 tăng 5% mãi mãi. Bạn chiết khấu hai năm đầu về hiện tại, còn dòng từ năm 3 trở đi thì tính bằng Gordon trên giá trị tại cuối năm 2, rồi chiết khấu tiếp về năm 0.

Nhóm 3 — Chi phí sử dụng vốn

Ba nguồn chính, ba cách tính khác nhau.

• Vốn vay: lãi suất sau thuế, tức lãi suất × (1 − thuế suất).
• Cổ phiếu ưu đãi: cổ tức ưu đãi chia giá thực nhận sau khi trừ chi phí phát hành.
• Cổ phiếu thường: dùng mô hình tăng trưởng cổ tức hoặc CAPM.

WACC là bình quân gia quyền theo giá trị thị trường. Một bẫy nhỏ mà nhiều bạn dính: dùng giá trị sổ sách thay vì giá trị thị trường. Đề cho cả hai thì thường ý chính là thị trường.

Nhóm 4 — Thẩm định dự án đầu tư

Bốn chỉ tiêu: NPV, IRR, thời gian hoàn vốn, chỉ số sinh lời. NPV là chỉ tiêu bạn kết luận cuối cùng. IRR là suất chiết khấu làm NPV bằng 0 — và đây là chỗ có một cái bẫy kinh điển.

Dòng tiền dự án đổi dấu hai lần. Có vào, có ra, lại có vào. Lúc đó IRR có thể có hai nghiệm. Kết luận theo IRR trong trường hợp này rất dễ sai, phải quay về NPV. Một dự án nhà xưởng cải tạo giữa vòng đời hay rơi vào tình huống này.

Một ví dụ thật

Đề cho dự án đầu tư máy trị giá 800.000.000 đồng, vòng đời 4 năm, khấu hao đều hết trong 4 năm, thuế suất 20%, WACC 10%. Doanh thu mỗi năm 700.000.000, chi phí tiền mặt mỗi năm 300.000.000.

Bước một, dòng tiền hoạt động:

Đơn vị: triệu đồng. Bước hai, thêm vốn lưu động ròng và thu hồi vốn lưu động ở năm cuối. Bước ba, cộng giá trị thanh lý và thuế trên giá trị thanh lý nếu đề cho.

Cắm dòng tiền vào Excel, bạn kiểm bằng IRR. Máy ra IRR khoảng 27%. Lớn hơn WACC 10%, dự án đáng làm. Rồi bạn kiểm chéo NPV, ra khoảng 341 triệu. Hai chỉ tiêu không mâu thuẫn thì yên tâm kết luận.

Nếu đề đổi WACC cho các dự án loại trừ nhau, NPV và IRR có thể xếp hạng khác nhau. Đề thi chuyên nghiệp hay cài đúng vào đó. Quy tắc: loại trừ nhau thì nghe theo NPV.

Học kiểu gì để nhớ

Thứ tự học nên như sau. Tuần đầu làm chắc nhóm giá trị thời gian của tiền đến mức bấm máy tay không cũng mượt. Nhóm này mà lơ mơ thì bốn nhóm sau vô nghĩa.

Tuần hai sang chi phí sử dụng vốn và WACC. Đây là nhóm vào đề nhiều, mà công thức lại gọn.

Tuần ba mới sang định giá cổ phiếu, trái phiếu và thẩm định dự án. Hai cái này dài, nhưng khi nền đã chắc thì ghép số nhanh.

Đừng làm bài tập theo kiểu làm cho xong. Làm xong một bài, đặt câu hỏi: nếu đề đổi con số này, kết quả đổi chiều thế nào. Đổi chiều chỗ nào khiến kết luận lật. Đó mới là chỗ đề thi hay xoáy.

Có một cách kiểm mình đã hiểu chưa, đơn giản mà hiệu quả. Lấy một doanh nghiệp bạn biết, ví dụ công ty thép đang niêm yết, đọc báo cáo tài chính quý gần nhất rồi tự tính chi phí vốn chủ sở hữu bằng CAPM với lãi suất phi rủi ro là lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm, hệ số beta lấy từ bảng của công ty chứng khoán. Ra một con số. Con số đó không cần đúng đến từng phần thập phân. Điều bạn cần là quen tay với việc ghép số và biết con số nào ảnh hưởng mạnh nhất tới kết quả. Với công ty thép, beta thường lớn hơn 1, nên chi phí vốn chủ sở hữu cao hơn mặt bằng. Đổi beta từ 1,2 xuống 0,9 là WACC rơi mất gần 2 điểm phần trăm, kéo NPV của một dự án ra quyết định đổi chiều ngay. Đó là lý do đề thi hay bắt bạn tính WACC đúng.

Cái môn này không dạy

Nói thẳng mấy chỗ đề cương cũng như giảng đường thường gói gọn.

Bạn sẽ tính chi phí sử dụng vốn rất kỹ, nhưng bảng cân đối thật của công ty đã chạy số khác lúc ra quyết định. Bạn dùng thuế suất không đổi 20%, thực tế bậc thuế và ưu đãi theo ngành làm con số đó khác. Cổ tức tăng đều là giả định đẹp; lịch sử không có mấy công ty tăng đều 5% trong hai mươi năm.

Điều đó không có nghĩa là môn học vô dụng. Nó cho bạn ngôn ngữ để đọc báo cáo tài chính của một công ty niêm yết và không bị qua mặt. Giá trị nằm ở khung tư duy, không phải ở độ chính xác tuyệt đối của mô hình.

Bảng thừa số lãi suất, hệ thống công thức, dàn ý tự luận và đáp án trắc nghiệm thì đi kèm tài liệu. Phần đó đúng cái bạn cần để luyện tay.

Khi bạn cần học trong hai tuần

Có những kỳ thi rơi vào lúc bạn vừa kết thúc kỳ thực tập hoặc đang gánh một dự án ở chỗ làm. Bạn không có hai tháng thảnh thơi để ngồi luyện. Lúc đó thứ bạn cần là một tài liệu đã cấu trúc sẵn theo nhóm công thức, chứ không phải một loạt chương dày đọc chưa biết chỗ nào là trọng tâm.

Đề cương Tài chính doanh nghiệp tại Digital Market có 341 trang, song ngữ Việt – Anh, gồm định giá trái phiếu và cổ phiếu, chi phí sử dụng vốn, thẩm định dự án đầu tư và các nguồn tài trợ. Bộ gồm công thức, bảng thừa số lãi suất, bài tập tính toán đã kiểm bằng máy, dàn ý tự luận và đáp án trắc nghiệm. Có hạn chế: tài liệu luyện kỹ năng giải nhanh, không thay được buổi giảng trên lớp phần lý thuyết tranh luận.

Bạn xem trước 5 trang mẫu để biết tài liệu có đúng môn bạn đang học không, rồi quyết định. Xem và đặt tại https://globalmarket.vin/product/de-cuong-tai-chinh-doanh-nghiep

Giá: 179.000đ. Chuyển khoản trong nước, nhận hàng trong 24h qua email.